ประวัติความเป็นมา

 

อู่เรือหลวงเป็นอู่เรือของกองทัพเรือสำหรับซ่อมทำเรือที่มีประวัติมายาวนานตั้งแต่สมัยเรือกลไฟ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างอู่เรือขนาดใหญ่บริเวณข้างโรงหล่อ ด้านทิศใต้ของวัดระฆังโฆสิตาราม เพื่อรองรับการซ่อมบำรุงเรือที่มีจำนวนมากขึ้น และเสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดอู่เรือหลวง เมื่อวันที่ ๙ มกราคม พ.ศ.๒๔๓๓ ซึ่งกรมอู่ทหารเรือถือเอาวันมหามงคลนี้เป็นวันสถาปนากรมอู่ทหารเรือ โดยกรมอู่ทหารเรือได้สนองพระมหากรุณาธิคุณที่ได้ทรงวางรากฐานงานอู่เรือสมัยใหม่  ด้วยการปฏิบัติภารกิจการซ่อมและสร้างเรือ เพื่อเสริมสร้างสมุททานุภาพให้กองทัพเรือมีความพร้อมในการดำเนินงานด้านต่าง ๆ มาอย่างต่อเนื่อง ปรากฏเป็นผลงานการต่อเรือและงานช่างนานัปการ ถือเป็นมรดกทางปัญญาที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ สมควรรักษาและเผยแพร่สู่สาธารณชนสืบไป

พ.ศ.๒๕๕๑ กรมอู่ทหารเรือได้จัดทำโครงการพิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวงเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา ตามโครงการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔ โดยอนุรักษ์และปรับปรุงอาคารแผนกโรงงานเครื่องกล กองโรงงาน อู่ทหารเรือธนบุรี กรมอู่ทหารเรือ จัดเป็นอาคารพิพิธภัณฑ์และจัดทำส่วนจัดแสดง อาคารหลังนี้มีอายุมากกว่า ๑๐๐ ปี รูปแบบสถาปัตยกรรมแบบขนมปังขิง สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งพระราชทานพื้นที่ให้กรมทหารเรือสร้างโรงงานกรมอู่หลวงและที่ทำการของกรมทหารเรือ  อนึ่ง โครงการพิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวงเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา  กรมอู่ทหารเรือได้พัฒนามาจากการจัดทำพิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวง ซึ่งเป็นดำริของ พลเรือเอก ศาสตราจารย์เกียรติคุณ วีรวัฒน์  วงษ์ดนตรี เมื่อครั้งดำรงตำแหน่ง เจ้ากรมอู่ทหารเรือ (เมษายน ๒๕๔๙ – มีนาคม ๒๕๕๑)    

ชื่อพิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวงเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา มาจากชื่อเรื่อง “การเปิดอู่เรือหลวง” ใน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗ แผ่นที่ ๔๒ วันที่ ๑๘ มกราคม รัตนโกสินทร์ศก ๑๐๙  (พ.ศ. ๒๔๓๓) ที่บรรยายถึงกิจการของกรมทหารเรือและการเสด็จพระราชดำเนินของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมาทรงเปิดอู่เรือหลวง เมื่อวันที่ ๙ มกราคม รัตนโกสินทร์ศก ๑๐๙


พิพิธภัณฑ์อู่เรือหลวงเฉลิมพระเกียรติ ๘๔ พรรษา มีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๒๕ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๕๔ โดย พลเรือเอก กำธร  พุ่มหิรัญ  ผู้บัญชาการทหารเรือ เป็นประธาน